WG1 nieuwe taalstrijd

Een nieuwe taalstrijd als hefboom voor het socialisme?

Taal is een belangrijk wapen in de politieke en ideologische strijd. Begrippen die van oudsher een socialistische of progressieve invulling hadden, worden nu ingezet om conservatieve en rechtse projecten te legitimeren.

  • In naam van de ‘democratie’ wordt vandaag wereldwijd oorlog gevoerd om de belangen van bepaalde groepen te vrijwaren. Ook bij ons wordt het begrip ‘democratie’ misbruikt om een antidemocratische en asociale politiek te voeren.
  • De invulling van het begrip ‘solidariteit’ wordt door rechtse politieke stromingen nauw verbonden met hun idee dat solidariteit iets vrijwilligs is en zeker geen structureel karakter mag hebben. De hele welvaartsstaat wordt binnen deze visie volledig afgebouwd en solidariteit wordt op die manier een synoniem van liefdadigheid.
  • Ook het begrip ‘kennis’ is een aloud socialistisch begrip dat we moeten herdefiniëren: kennis mogen we niet langer beschouwen als iets wat alleen maar de bedrijven en onze economie moet dienen.
  • Begrippen zoals “emancipatie”,” vrijheid” en “zelfbeschikking” worden in een culturalistisch discours ingezet om bepaalde bevolkingsgroepen te stigmatiseren en bij voorbaat uit het debat te weren.

Als socialisten moeten we deze begrippen terug claimen en ze weer voorzien van een progressieve invulling. Naast dit terug claimen moeten we ook een ander begrippenkader ontwikkelen om de wereld te analyseren en te vatten. We worden overspoeld met termen uit de bedrijfswereld die worden toegepast op alle levensdomeinen. Deze termen zijn niet neutraal, ze zijn doordrongen van een economisch, op concurrentie gericht mens- en maatschappijbeeld.

De woorden die vandaag gehanteerd worden om de sociale en economische werkelijkheid te beschrijven en te analyseren, verbergen en verbloemen vaak de actuele tegenstellingen.

  • In het sociaal overlegmodel spreekt men van ‘sociale partners’ maar in wezen zijn de vakbonden en patroons absoluut geen sociale partners, maar woordvoerders van ‘tegengestelde klassen’ met niet zelden tegengestelde belangen.
  • Een ander voorbeeld is het begrip ‘de vrije markt’: de markt is al lang niet meer vrij: transnationale bedrijven bepalen de economische wereldorde en concurreren de kleinere economische spelers en landen uit deze ‘vrije markt’.

Socialisten moeten op een alerte en adequate manier een nieuw soort ‘taalstrijd’ aangaan. In deze strijd komt het er op aan de onderliggende ideologische betekenis van bepaalde begrippen naar boven te spitten en de reële tegenstellingen die op die manier zichtbaar worden veel sterker in het maatschappelijk debat te injecteren.

Samen met Jan Blommaert, Johan Van Hoorde en …. zoeken we in deze werkgroep uit hoe we begrippen die tot de socialistische traditie behoren, kunnen heroveren en hoe we de taal en begrippen die we gebruiken kunnen inzetten in een strijd voor meer socialisme. In deze werkgroep willen we met de deelnemers niet alleen theoretisch reflecteren maar ook op zoek gaan naar concrete en toepasbare actiestrategieën die elk van ons in zijn/haar dagelijkse praktijk kan proberen toe te passen.

De werkgroep wordt gemodereerd door Keltoum Belorf van De Wereld Morgen.